Smog

Smog

Co to jest smog?

Smog występuje wtedy, gdy w powietrzu znajduje się dużo zanieczyszczeń, a warunki atmosferyczne – np. brak wiatru czy mgła – sprzyjają ich koncentracji. Smog londyński (siarkowy) – występuje głównie zimą i ma związek z paleniem w piecach. Zawiera przede wszystkim tlenek siarki, tlenki azotu, tlenki węgla, sadzę i pyły. W Polsce występuje w Krakowie i na Górnym Śląsku. Negatywnie wpływa na układy oddechowy i krążenia. Smog typu Los Angeles (fotochemiczny) – pojawia się głównie latem. Powstaje ze spalin samochodowych zawierających tlenek węgla, tlenki azotu i węglowodory. Pod wpływem słońca powstają z nich kolejne toksyny, np. ozon. W Polsce występuje w Warszawie i Krakowie. Wywołuje podrażnienia oczu i dróg oddechowych.

Wpływ smogu na zdrowie

U osób zdrowych nawet krótkotrwały kontakt ze smogiem wywołuje: stany zapalne, podrażnienie spojówek, krtani i tchawicy, łagodne, przemijające stany zapalne płuc, zmęczenie, spadek tolerancji wysiłku. Z kolei u osób chorych na astmę i POChP dochodzi do zaostrzenia tych schorzeń, nierzadko ze skutkiem śmiertelnym.

Wieloletni kontakt z zanieczyszczeniami powietrza może prowadzić do rozwoju nowotworów złośliwych, takich jak:

Według WHO, zanieczyszczenie powietrza w 30 proc. odpowiada za powstawanie nowotworów.

Innym skutkiem długotrwałej ekspozycji na smog jest rozwój przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Obecnie u co najmniej 40 proc. chorujących na POChP nie stwierdza się głównych czynników ryzyka, takich jak: palenie tytoniu czy obciążenia genetyczne. U tych pacjentów przyczyną choroby najpewniej są zanieczyszczenia powietrza.

Smog w Polsce

Nasz kraj zajmuje wysoką pozycję na liście najbardziej zanieczyszczonych w Europie. Dotyczy to zwłaszcza unoszących się w powietrzu drobnych pyłów o średnicy nie większej niż 2,5 mikrometra (tysięcznej części milimetra), zwanych w skrócie PM2,5. Zawierają one m.in. związki siarki i azotu, metale ciężkie oraz amoniak. Według WHO ich stężenie nie powinno przekraczać 10 mikrogramów na metr sześcienny, norma europejska jest bardziej liberalna – 25 μg/m3. Tymczasem w ostatnich latach w Polsce średni poziom tego rodzaju zanieczyszczeń to 27 μg/m3 – gorzej od nas wypadła tylko Bułgaria.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zanieczyszczenia powietrza zabijają co roku 6,5 mln ludzi na całym świecie. W Polsce, jak szacuje Europejska Agencja Środowiska, jest to blisko 50 tys. osób rocznie.

Pyły zawieszone, głównie  PM2,5, mają możliwość przechodzenia przez ściany pęcherzyków płucnych i trafiają najpierw do naczyń płucnych, później do całego układu krwionośnego, przyczyniając się w istotny sposób do rozwoju:

Nasilają też niewydolność serca oraz mogą prowadzić do nagłej śmierci sercowej. Najbardziej zagrożone osoby niekorzystnym działaniem pyłów zawieszonych, to pacjenci już chorujący na chorobę wieńcową, osoby starsze (powyżej 65. roku życia), kobiety, osoby otyłe, osoby chorujące na cukrzycę i przewlekle choroby układu oddechowego oraz osoby palące tytoń.

Jak unikać zanieczyszczeń?

Jeśli wiemy lub podejrzewamy, że powietrze w naszej okolicy jest silnie zanieczyszczone, powinniśmy zastanowić się nad tym, czy i kiedy wychodzić z domu. Dotyczy to zwłaszcza osób starszych i cierpiących na schorzenia takie jak astma czy choroba niedokrwienna serca. W dniach z bardzo wysokim poziomem zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego dla osób szczególnie podatnych zalecane jest pozostanie w domu. Nie należy też wtedy otwierać okien. Pomóc może natomiast włączenie klimatyzacji, o ile jest ona sprawna, a wchodzące w jej skład filtry nie są zużyte lub zniszczone. Należy też pamiętać, że smogu nie da się zlikwidować z dnia na dzień jednak można z nim walczyć:

1 Korzystając w pomieszczeniach z oczyszczacza powietrza, czujników antysmogowych, czystego tlenu inhalacyjnego

2 Jeśli jedziemy samochodem i utkniemy w korku, lepiej nie otwierać okien, a wentylację czy klimatyzację wyłączyć lub przełączyć na zamknięty obieg powietrza. Warto przy tym jednak pamiętać, że w takiej sytuacji w kabinie może gromadzić się dwutlenek węgla.

3 Optymalna prędkość dla rowerzystów to 13–15 km/godz. – wówczas jadą na tyle szybko, że krócej są narażeni na wdychanie zanieczyszczeń, ale zarazem na tyle wolno, że nie oddychają zbyt głęboko. Z kolei dla spacerowiczów najlepszy jest spokojny marsz. Oczywiście należy w miarę możliwości unikać ruchliwych ulic.

4 Poruszanie się pieszo lub na rowerze najczęściej jest zdrowsze niż jazda samochodem. Wynika to przede wszystkim z dobroczynnego wpływu aktywności fizycznej na zdrowie.

5 Badania przeprowadzone na Edinburgh University wykazały, że sportowcy, osoby chore lub wrażliwe na działanie zanieczyszczeń powinny zainwestować w maskę przeciwpyłową. Jej używanie w mieście takim jak Pekin znacząco poprawiało pracę serca i ciśnienie tętnicze. Niektóre modele chronią też przed toksycznymi gazami.